Help, de psychiater wordt gek – Frits Oostervink

Recensie: Help, de psychiater wordt gek – Frits Oostervink
Uitgeverij: Uitgeverij De Brouwerij | Brainbooks
20190323_221602.jpg

Een schrijnend bericht: de GGZ wordt steeds meer uitgekleed, met alle gevolgen van dien. Helaas hebben zowel mijn partner als ik hebben de afgelopen jaren beide ondervonden dat het best wel triest gesteld is met de geestelijke gezondheidszorg in Nederland. Van lange wachtlijsten tot verkeerde overdracht of geen controle op medicatie. Gelukkig zijn we zelf nog scherp genoeg om ons hiervan bewust te zijn en aan de bel te trekken als iets niet klopt, maar ik vraag me af wat de psychiatrische patiënten die minder mondig of scherp zijn moeten… Schrijnend… Daarom ben ik heel erg benieuwd naar het verhaal van een insider: de psychiater zelf. Hoe beleeft hij de versobering van en bezuinigingen in de GGZ? Welke consequenties ziet hij? Is het zo erg als ik zelf bedenk, valt het wel mee of is het misschien nog veel erger?

Samenvatting
Als patiënten hamerstukken worden: zorgen om de zorg

Na een ‘bijna-calamiteit’ met een patiënt kondigt de auteur, een ervaren ouderenpsychiater in een ggz-instelling, voor zichzelf een patiëntenstop af omdat hij onder de hoge werkdruk niet de medische verantwoordelijkheid wil nemen voor nog meer patiënten. Tijdens het functioneringsgesprek met zijn manager dat hierop volgt, voelt hij zich niet serieus genomen.

Hij begint aantekeningen te maken die hij later uitwerkt tot een uniek dagboek van een werkweek. Daarmee geeft hij een indruk van de diversiteit aan activiteiten en hoe hij tegen de stroom in tracht goede patiëntenzorg te leveren. Hij beschrijft de harde en onnavolgbare tegenstellingen die hij in de zorg tegenkomt, wat het hem doet en hoe hij zich staande houdt tegenover de overbodige regels, procedures en voorschriften die hem belemmeren in zijn werk, afgewisseld met persoonlijke gedachten en unieke verhalen over patiënten met hun psychiatrische achtergrond.

Ouderenpsychiatrie is een heel andere tak van sport dan de jongere volwassenenpsychiatrie, met meer aandacht voor de complexe invloed van geestelijke en lichamelijke veroudering op psychiatrische -, cognitieve – en somatische aandoeningen en de sociale context waarbinnen ouderen, hun verwanten en ambulante zorg interacteren. Het aantal ouderen neemt toe en daarmee ook het aantal met een psychiatrische aandoening die deskundige hulp zullen behoeven.

‘Help. de psychiater wordt gek’ maakt een breder publiek bekend met de ouderenpsychiatrie en de invloed van alle wet- en regelgeving en administratieve lastendruk op het dagelijks werk. Het wil een bijdrage leveren aan de discussie of wij met het nieuwe zorgstelsel en de bijbehorende zakelijke mentaliteit die ermee gecultiveerd wordt wel op de goede weg zijn.

Het boek is bedoeld voor iedereen die met dit onderwerp bezig is, voor patiënten en familie, professionals (in opleiding), bestuurders en managers werkzaam in de GGZ.

Over de auteur
Frtits Oostervink (1952) studeerde geneeskunde aan de VU in Amsterdam en specialiseerde zich tot psychiater in Maastricht. Tijdens deze opleiding maakte hij kennis met de ouderenpsychiatrie waarin hij inmiddels 30 jaar werkzaam is. De afbouw van voorzieningen voor ouderen en het wegbezuinigen van ouderenafdelingen in de GGZ beziet hij met zorg.

Mijn mening
Het is erg, veel erger dan ik zelf had kunnen bedenken. Je krijgt via de media wel eens wat mee, maar het blijkt verder te gaan dan wat je hoort en leest. Het is confronterend om te lezen hoe de GGZ-zorg uitgekleed wordt. Meer administratie, minder personeel en dus minder aandacht voor de patiënt en meer kans op fouten. Wat ik schokkend vond om te lezen, is dat psychiaters eindverantwoordelijk zijn voor patiënten die ze soms niet of slechts één keer zien/spreken. Onverantwoord.

Het boek heeft een prettig format: in de vorm van een soort dagboek zijn de belevenissen van deze psychiater duidelijk en interessant beschreven. Soms werd het een beetje langdradig, maar door de interessante materie wilde ik wel steeds verder lezen. De hoofdstukken zijn wat aan de lange kant, zodat ‘even het hoofdstuk uitlezen’ er vaak niet bij was voor mij. Daarvoor was het net iets te veel informatie in een keer, maar ik denk dat het een mooie vergelijking is voor de werkdag van een psychiater: te lang en te veel informatie. Verder heeft het boek een mooie cover, die direct de aandacht trekt en de boodschap onderstreept.

Een minpuntje zijn de vele patiënten waarvan de casus beschreven worden. Dit onderbreekt het verhaal meestal en door de grote hoeveelheid patiënten was ik soms het spoor bijster en moest ik weer even terugbladeren naar de casusbeschrijving om te weten om wie het nu ook alweer ging. Ik kan me voorstellen dat psychiaters dit soms ook zo ervaren in hun werk.
Tegelijkertijd zijn de casussen op zich heel goed geschreven, begrijpelijk ook, en nodig voor het verhaal. Zo wordt de urgentie van het verhaal nog duidelijker. Het is dus eigenlijk een plus-minpuntje.

Mijn ouders hebben hun hele werkzame leven in de gezondheidszorg gewerkt en zelf heb ik ruim zes jaar bij een zorgverzekeraar gewerkt. Dat scheelt bij dit verhaal: ik begrijp meteen waar Frits Oostervink het over heeft als hij over DBC’s, pammetjes en andere medicatie of medische termen begint. Dat kan voor mensen buiten dit vak nog wel een belemmering zijn bij het lezen van dit boek, hoewel Oostervink zijn best doet om termen uit te leggen of makkelijker te omschrijven. Het haalt wel de vaart uit het verhaal.

Voor mij is het dus een duidelijk, verhelderend en daardoor schokkend boek. Een aanrader als je wilt weten wat er nu echt in de psychiatrie speelt en wat de consequenties nu eigenlijk zijn. En dan heeft Oostervink zich hier alleen nog maar gericht op de ouderenpsychiatrie; we hebben het nog niet eens over de jeugdpsychiatrie, verslavingszorg of forensische psychiatrie. De gevolgen daar kunnen vaak nog verstrekkendere gevolgen hebben, kijk maar naar de berichten in de media…

Ik zou de politiek met klem willen aanraden dit boek te lezen en nog eens goed na te denken over de bezuinigingen in de zorg. En dan met name in de GGZ. Deze patiënten zijn ook ziek, ook al is het meestal niet zichtbaar. Deze patiënten hebben genoeg aan hun eigen geestelijke strijd. Psychiatrisch hulpverleners in alle gradaties voeren de strijd om hen beter te maken of hun leven te verlichten, daar moet geen strijd om de centen of om de aandacht van de hulpverlening bij komen. Het is zo vaak al zwaar genoeg. Niet alleen voor patiënten, maar ook voor de psychologen, psychiaters en psychiatrisch verpleegkundigen (en alle andere hulpverleners die ik nu vergeet) is het zwaar. Elke minuut moeten verantwoorden, targets moeten halen terwijl we het hier over patiënten van vlees en bloed hebben, die ieder weer op hun eigen manier reageren en waarbij geen casus gelijk is, behandelingen die niet kunnen plaatsvinden omdat er geen budget voor is, etc. Schrijnend, ik kan het niet anders zeggen.

Zoals ik eerder al aankondigde, splits ik mijn oordeel vanaf dit jaar op in verschillende onderdelen:

  • Cover en titel: 5*****
  • Verhaal: 5*****
  • Schrijfstijl: 3***
  • Redactie: 3***

 

Recensie: De Johansons – Carla de Jong

Recensie: De Johansons – Carla de Jong wp-1489505913641.jpg
Uitgeverij: Boekerij

De oproep van Uitgeverij Boekerij om deel te nemen aan het reviewteam voor De Johansons van Carla de Jong liet mijn hart sneller kloppen. Eerder las ik al Nooit meer regen van Carla de Jong en dat vond ik een prachtig boek. Dit is weer een psychologische roman en de verwachtingen zijn bij mij dan ook hoog gespannen: zou Carla de Jong hetzelfde niveau halen als met Nooit meer regen?

Samenvatting
Anne groeit als slim meisje op in een liefdevol arbeidersgezin waar ze zich een vreemde eend in de bijt voelt. Dan ontmoet ze de welgestelde, ontwikkelde Johansons, en ze voelt zich meteen thuis bij dit gezin. Ze raakt innig bevriend met Daphne, de dochter, en haar twee broers. Samen worden ze volwassen, maar hun vriendschap, die meer en meer onder druk komt te staan, strandt door een reeks dramatische gebeurtenissen. Dertig jaar later kruisen de paden van de Johansons en Anne elkaar weer. Kunnen ze elkaar vergeven?

De Johansons is een familieroman, maar ook een verhaal over volwassen worden, over familiebanden, ontworteling, jeugdillusies en de onvermijdelijke desillusies die het ouder worden met zich meebrengt. Aangrijpend, ontroerend, spannend, en vol geestige scènes: een verhaal dat je met weemoed uitleest omdat de personages stuk voor stuk onder je huid zijn gaan zitten.

Over de auteur
Carla de Jong is auteur van onder meer de uitstekend ontvangen psychologische romans Nooit meer regen en De Johansons. Ze is als docent verbonden aan de Schrijversacademie en woont in Amsterdam met haar man en hun twee kinderen.

Mijn mening
Wat een plaatje is dit boek! Een mooie cover, die intrigeert. En het schijnt toch een soort trend te worden om de bladzijden aan de zijkant te bedrukken, zodat je bij een gesloten boek een mooie afbeelding (in dit geval muzieknoten) ziet.
wp-1489505929524.jpg

Carla de Jong weet als geen ander hoe ze een goede psychologische roman moet afleveren! Wat een meesterwerk is dit weer. Dit is een ontroerend verhaal, met zowel komische als verdrietige gebeurtenissen. Carla de Jong weet je mee te slepen in het verhaal, het is soms net alsof je zelf een van de personages bent.

Zelf heb ik als meisje uit een “arbeidersgezin” ook op een gymnasium gezeten, maar ik heb me nooit beter gevoeld bij rijkere families dan thuis. In dat opzicht kan ik me dus niet verplaatsen in Anne, maar verder herken ik veel van mezelf: niet de behoefte hebben om uit te gaan, willen studeren, altijd met de neus in de boeken zitten en dan niet alleen voor de studie, maar ook voor de lol boeken lezen. Een feest van herkenning dus, wat maakte dat ik me misschien wel makkelijker in het verhaal kon inleven.

De Johansons zijn heel goed neergezette personages. Zeer geloofwaardig en ik denk dat het zelfs nu nog zo gaat in dat milieu. Wat is het dan ook prachtig om te zien dat, zodra dementie om de hoek komt kijken, afkomst en verwantschap er nauwelijks nog toe doen en iedereen gelijk is.

Het boek is opgedeeld in 10 (vrij) lange hoofdstukken, die elk opgedeeld zijn in stukken die vanuit een ander personage verteld worden. De ene helft blikt terug op de gebeurtenissen tussen 1980 en 1983 en de andere helft speelt in 2015, als Ronald Johanson, de pater familias, opgenomen moet worden in een verzorgingshuis. Hoe verder het verhaal komt, hoe nieuwsgieriger je wordt waar het vroeger is misgegaan en wat er dan precies is misgegaan. Stukje bij beetje geeft Carla de Jong het verhaal prijs. Prachtig gedoseerd en mooi verteld.

De Johansons verdient van mij absoluut de volledige 5*****! Carla de Jong heeft zich met dit boek weer overtroffen. Ik kan alleen maar zeggen: ga zo door! Ik wil de volgende van haar nu alweer lezen.

Blogtour: Ik leef in een wereld die ik niet ken – Marjolijn Markus

Blogtour: Ik leef in een wereld die ik niet ken – Marjolijn Markus cover-ik-leef-in-een-wereld-die-ik-niet-ken
Uitgeverij: Uitgeverij De Brouwerij | Brainbooks

Voor Uitgeverij De Brouwerij | Brainbooks mag ik meedoen aan de blogtour van Ik leef in een wereld die ik niet ken van Marjolijn Markus. Vroeg of laat krijgt iedereen wel eens, direct of indirect, te maken met dementie. Ik ben dan ook erg nieuwsgierig naar hoe de directe familie het ervaart als een dierbare Alzheimer krijgt.

Samenvatting
Koos Markus is een vitale, intelligente man die tot zijn 78e jaar een accountantskantoor heeft. Opeens doet hij zijn auto weg, vergeet hij afspraken, weet hij handig gebeurtenissen te omzeilen of vergissingen te camoufleren en stopt hij van het ene op het andere moment met zijn zaak. Koos heeft Alzheimer. Zijn dochter Marjolijn is verpleegkundige en wordt nu zijn mantelzorger. Zij neemt de lezer mee in een wereld die al lang niet meer de zijne is, waardoor ze zowel moeilijke als mooie momenten met haar vader meemaakt.

Door de Ziekte van Alzheimer werden de rollen omgedraaid: daar waar de vader zijn dochter vroeger met veel liefde bij de hand nam, deed zij dit de laatste jaren van zijn leven bij hem.

Over de auteur
marjolijn_markus_zw-w27Marjolijn de Jong-Markus (1961) werkte 25 jaar in de gezondheidszorg. Toen zij haar werk in de verpleging moest opgeven stond haar wereld op zijn kop. Op het moment dat haar vader de eerste verschijnselen van dementie ging vertonen, legde ze zich vol passie toe op de zorg voor hem en hield ze via een langdurige mailwisseling familie en vrienden op de hoogte van zijn ziekteproces. Deze eerste notities vormden het idee voor dit boek dat ze wilde schrijven als eerbetoon aan haar vader. Niettemin werd het daarnaast ook een boek dat veel inzicht biedt in de ontwikkeling van dementie in het algemeen en hoe je als familie en vrienden met het veranderende gedrag van een dierbare persoon kunt omgaan. Daarmee richt de auteur bovendien onbewust een schijnwerper op de mantelzorg als onmisbare schakel tussen patiënt en het medisch circuit.

Mijn mening
Zoals verwacht, was dit een heftig verhaal, met mooie, maar ook schrijnende anekdotes. Mijn pake (Fries voor opa) was ook dement, ik heb hem bijna niet anders gekend. Ik herken dan ook veel in het verhaal van Marjolijn. Ik begrijp de worstelingen waar Marjolijn mee zit: Zie ik het wel goed? Is het echt zo erg? Overdrijf ik niet? Het valt best wel mee, hij is nog best helder, toch? In mijn ogen is die eerste fase het moeilijkst voor iedereen. De omstanders twijfelen of hij niet gewoon wat vergeetachtig is, omdat iedereen wel eens iets vergeet. Maar ook voor degene zelf is het moeilijk: je raakt je houvast kwijt, vergeet steeds vaker iets waar je nooit eerder last van had.

Marjolijn heeft dit verhaal dan ook erg mooi verteld. Simpel, rauw en confronterend, maar dat is ook precies zoals het is. Met respect voor iedereen die betrokken is, schrijft ze haar ervaring van zich af. Ze legt de vinger op de zere plek, door bijvoorbeeld een situatie in het ziekenhuis te beschrijven. Dat zelfs het personeel in een ziekenhuis niet weet om te gaan met dementerenden is best schokkend. Toch moeten we ons ook realiseren dat omgang met dementie eigenlijk een specialisatie is. Maar gezien de vergrijzing, denk ik toch dat iedere zorgspecialist, van verzorgende tot arts, deze specialisatie zou moeten volgen.

Ik kan er nog heel over zeggen, maar ik wil niet teveel verraden over de inhoud van het boek. Hoe voorspelbaar het misschien ook is voor mensen die met dementie te maken hebben (gehad). Marjolijn heeft haar verhaal goed en indringend verteld. Ze heeft ons een prachtig inkijkje in haar eigen leven en dat van Koos gegeven, maar ook in dat van (familie van) dementerenden in het algemeen. Een ontroerend, pijnlijk, maar tegelijk ook prachtig persoonlijk verhaal. Daarom krijgt Ik leef in een wereld die ik niet ken 4**** van mij.

Recensie: Ma – Hugo Borst

wp-1450365725681.jpg

Recensie: Ma – Hugo Borst
Uitgeverij: Lebowski publishers

Voor Lebowski publishers mocht ik Ma van Hugo Borst recenseren voor mijn boekenblog: Boekenrupsjenooitgenoeg. Omdat ik zelf bezig ga met het schrijven van levensverhalen, wil ik ook meer levensverhalen lezen. Dementie heeft mij altijd al gefascineerd. Het lijkt me verschrikkelijk om te merken dat je geheugen op deze manier aftakelt. Dit is niet alleen moeilijk voor jezelf, maar ook voor de omgeving. Ik was dus ook erg benieuwd hoe Hugo Borst hiermee omgaat. Hij beschrijft het mantelzorgen voor zijn moeder in columns die hij voor dit boek hier en daar aangepast heeft. Wat ik hiervan vond? Lees snel verder!

Samenvatting
Hartverscheurend boek van Hugo Borst over zijn dementerende moeder, liefdevol en met veel gevoel geschreven. Hugo Borst vindt ‘mantelzorger’ een raar woord, maar hij is het wel. Al drie jaar verzorgt hij zijn zesentachtigjarige moeder, die aan dementie lijdt. Op ontroerende en vaak geestige wijze schrijft hij over de ingrijpende gevolgen van haar aftakelende geest. Ook beschrijft hij hoe de onvermijdelijke verhuizing naar een verpleeghuis verloopt. Intussen haalt hij herinneringen op aan zijn jeugd en aan zijn moeder in betere tijden. Ma is een liefdevol en prachtig geschreven portret van een moeder en haar zoon.

Fragment
Ma zit hier nu drie weken en elke dag is het raak. Liever zou ik eventjes niet meer gaan. ‘Het is hier verschrikkelijk,’ zegt ze. Dan zwijgt ze. Ostentatief. Ik leg mijn hand op haar knie. Ze wijst naar de bovenkant van haar hoofd en zegt: ‘Je kan beter mijn kop inslaan.’ ‘Dan kom ik in de gevangenis, ma.’ ‘Dat is waar,’ zegt ze en ze peinst en dat doe ik ook, peinzen. Peinzen over haar hunkering naar een genadeklap.

Over de auteur
Hugo Borst (Rotterdam, 1962) staat bekend als een kritische man die altijd zegt wat hij denkt, zelfs als hij beter kan zwijgen – iets dat hij gemeen heeft met Louis van Gaal, over wie hij in 2014 de ‘psycho-biografie’ O, Louis schreef. Naast het schrijven van boeken is Hugo is ook columnist voor Algemeen Dagblad en het magazine Esquire. Daarnaast is Borst hoofdredacteur van het literaire voetbaltijdschrift Hard gras.
Toch is Borst niet alleen bekend vanwege zijn pen. Voor de televisie maakte hij een ontroerend, twee uur durend, afscheidsinterview met Marco van Basten en in de poëtische tv-serie Over vaders & zonen ging hij op zoek naar wat mannen toch precies voelen. Bijna tien jaar was hij een episch panellid van het live-programma Studio Voetbal. Elke zondagavond moraliseerde en provoceerde hij erop los. Maar wat hij het liefst doet is schrijven.

Mijn mening
Hoewel ik helemaal niks heb met Hugo Borst, ik vind het eigenlijk maar een vies, irritant ventje, vind ik wel dat hij op fantastische wijze met zijn dementerende moeder omgaat! Hij gaat op punten mee in haar beleving, om haar niet overstuur te maken. Maar hij weet ook wanneer hij eerlijk moet zijn, ook al komt het misschien hard over. Ik vind het wel grappig dat hij over sommige onderwerpen toch nog lichte gêne voelt, ook al horen de poep- en plasperikelen bij dementerende ouderen. Hij weet zijn belevenissen met zijn moeder met de nodige humor te vertellen, wat het onderwerp iets lichter maakt.

Ik vind het een aandoenlijk verhaal, eerlijk en confronterend. Wat ik bijzonder vind, is dat we door middel van een aantal foto’s ook een beeld krijgen van Ma Borst. Op de foto’s kun je ook zien hoe ze achteruit gaat: de wezenloze uitdrukking die ze op de laatste foto’s heeft zijn treffend. Het lijkt mij vreselijk om te weten dat je dementeert. Vooral voor Ma moet dit verschrikkelijk zijn: zij heeft gezien hoe haar zussen, broer en vader door Alzheimer langzaamaan hun grip op de werkelijkheid verloren. Ze weet dus wat haar te wachten staat, ook al zal zij zich er op een bepaald punt niet meer bewust van zijn.

Ik geef Ma dan ook 5 sterren: de combinatie van humor, eerlijkheid en de triestheid van het verhaal zijn erg goed. Doordat het boek in een soort columnvorm is geschreven lees je er snel doorheen. Wat mij betreft een echte aanrader!