Recensie: Ach, deze leegte, deze verschrikkelijke leegte – Joachim Meyerhoff

wp-1460901535726.jpg

Recensie: Ach, deze leegte, deze verschrikkelijke leegte – Joachim Meyerhoff
Uitgeverij: Uitgeverij Signatuur

De titel spreekt mij wel aan: die klinkt vrij pathetisch en belooft in mijn optiek een groots verhaal. Dus meld ik me aan bij uitgeverij Signatuur om dit boek te recenseren. Wat ik ontvang: een prachtig boek, hardcover, met een leeslint. Ik heb zin om dit luxe boek te lezen… Heb ik daar spijt van gekregen? Of is dit een literair juweeltje dat je gelezen móét hebben? Nieuwsgierig geworden? Lees dan snel verder…

Samenvatting
Op mijn twintigste werd ik tot mijn grote verrassing in München op een toneelschool aangenomen en trok ik bij mijn grootouders in omdat ik geen kamer kon vinden. Het contrast tussen deze twee werelden had niet groter kunnen zijn. Hierover wil ik vertellen: over mijn boven alles beminde grootouders, met z’n tweeën gevangen in hun schitterende huis, en over hoe het is als iemand tegen je zegt: ‘Je moet leren met je tepels te glimlachen.’

Zijn grootmoeder, ooit zelf actrice, is nog steeds een diva. Zijn grootvader, een gepensioneerde filosofieprofessor, is een scherpe, intimiderende maar slechthorende man. Hun dagen zijn ingedeeld aan de hand van absurde rituelen waarin alcohol een belangrijke rol speelt. Met de dagelijkse afwisseling van het grootse maar vreemde leven van zijn grootouders en de net zo bedenkelijke gang van zaken op de theaterschool, vertelt Joachim Meyerhoff weer een voortreffelijk, ontroerend, grappig en raak verhaal. Een hommage aan zijn grootouders en een eerlijk verslag van zijn confronterende vlucht in acteren.

Over de auteur
Joachim Meyerhoff (1967) is voor zijn debuutroman Alle Toten fliegen hoch. Amerika bekroond met de Franz-Tumler-Literaturpreis 2011 en de aanmoedigingsprijs van de Bremer Literaturpreis 2012. Sinds 2005 maakt hij deel uit van het ensemblegenootschap van het Wiener Burgtheater. In zijn zesdelige theatercyclus Alle Toten fliegen hoch trad hij op als verteller en in 2007 werd hij tot toneelspeler van het jaar verkozen. Zijn tweede boek Wanneer wordt het eindelijk weer zoals het nooit is geweest, is genomineerd geweest voor de Deutsche Buchpreis en is een enorme bestseller in Duitsland.

Mijn mening
Degenen die mij ook op Facebook volgen weten het al: dit was een 3 weken durende worsteling. Het vervelende is alleen: ik kan er de vinger niet op leggen waar dit aan ligt. Want het klopt dat Meyerhoff de mooiste zinnen en de meest sprekende beeldspraak gebruikt. Het taalgebruik is werkelijk fenomenaal, ook al doet het soms wat groots aan. Maar dat past weer uitstekend bij de titel en bij de houding en het gedrag van de personages.

Nee, waar het aan ligt dat het een worsteling is geworden… Ik weet het niet. Misschien mis ik de vaart in het verhaal, een bepaalde spanning. Geen idee. Maar ik weet wel dat ik dit boek niet snel zal aanraden, of je moet echt van dit soort boeken houden.

Ik heb me misschien iets teveel ingeleefd in de “ik” van het verhaal, die bij zijn grootouders intrekt. Dat beklemmende gevoel dat je je helemaal moet schikken naar hen, hun gebruiken overneemt en alleen buiten de deur uit de band kunt springen. Misschien heeft dat me teveel beklemd dat ik niet door kon lezen.

Ik ben normaal niet van het verklappen, maar de tweede helft van het boek, waarin ineens mensen overlijden, had in mijn ogen de meeste vaart. Er is in de tweede helft één hoofdstuk dat ook een beetje uit de toon valt: hierin wordt ineens een opsomming van gebeurtenissen gegeven in hele korte alinea’s, terwijl de rest van het verhaal zich ellenlang over de pagina’s uitsmeert.

Mijn oordeel is een magere 3 sterren op de schaal van 5. Het is tegenstrijdig. Ik kwam er bijna niet doorheen, maar ik vond het boek prachtig qua taalgebruik en beeldspraak. Probeer het zelf… Of niet…

Recensie: Eerst was er de zee – Tomás González

wp-1451213226498.jpg

Ik werd door Meridiaan Uitgevers gevraagd of ik het filosofische verhaal Eerst was er de zee van Tomás González wilde recenseren. Ik ben best nieuwsgierig naar filosofie en filosofische verhalen, vooral omdat ik de studie Algemene Cultuurwetenschappen volg, waarvan filosofie één van de vier hoofdrichtingen is. Dus ik zei ja. Ik sta open voor allerlei verhalen en genres, dus kom maar op met dit verhaal!

Samenvatting
De jonge intellectuelen J. en Elena verlaten hun hippe leven in de stad om een nieuw leven te beginnen op een afgelegen tropisch eiland. Ze verlangen naar een eerlijk bestaan, zelfvoorzienend en terug naar de natuur.
Maar er ontstaan al snel scheurtjes in hun droom. Het paradijs verandert in een hel als noodweer, oplopende schulden, hun breekbare relatie, en zelfs de zee hen dreigen te vernietigen.
Een ironisch relaas van de rampzalige botsing tussen het gedroomde leven en de harde wekelijkheid.

Fragment
Eerst was er de zee. Alles was duister. Er was geen zon,
geen maan, er waren geen mensen, dieren of planten.
De zee was overal.
De zee was de moeder.
De zee was geen mens.
De moeder was geen mens, ze was geen ding of zoiets.
Zij was de geest waaruit alles voortkwam,
en zij was gedachte en herinnering.

Scheppingsverhaal van de Kogi

Over de auteur
Tomás González (1950, Medellín) werkte als barman in een hippe club in Bogotá terwijl hij filosofie studeerde. Uiteindelijk besloot zijn baas, de eigenaar van de club, om González’ eerste roman uit te geven. Sindsdien heeft González als vertaler gewerkt in Miami en New York, terwijl hij ondertussen bleef schrijven. Tegenwoordig woont hij weer Colombia, in een klein landhuisje in een diep dal. Hier heeft hij gezelschap van een grote, zwarte hond en een eenkennige en eigenzinnige papegaai.

Mijn mening

Het verhaal is vlot geschreven. Als ik lees hoeveel Tomás González altijd aan het schaven en herschrijven is aan zijn teksten, vind ik het nog best knap dat er zo’n leesbare tekst overgebleven is. Vaak wordt het dan zo’n gekunsteld iets. Dit verhaal loopt lekker, alsof er een soort cadans in het verhaal zit, ondanks dat het geen poëzie is.

Doordat er een aantal keer in het verhaal vooruit gewezen wordt naar de vroege dood van J., werd ik aangespoord om door te lezen. Ik wilde weten hoe hij aan zijn einde kwam. Zou één van de eilandbewoners dat gedaan hebben, of Elena, of was hij gewoon door een ongeluk of ziekte overleden? Deze vraag loopt als een rode draad door het verhaal en zorgt voor de vaart. Het verhaal is ook kort, slechts 163 bladzijden, waardoor je er in een paar uurtjes doorheen bent.

Het verhaal is goed opgebouwd en bestaat uit korte hoofdstukken, die vanuit een alwetende verteller verteld worden. Alleen hoofdstuk 19 is hierop een uitzondering. Dit betreft een brieffragment die vanuit de “ik” verteld wordt. Dit hoofdstuk valt erg uit de toon, door de zo verschillende invalshoek ten opzichte van de overige hoofdstukken.

Ik vond het lastig om te duiden wie die ik in hoofdstuk 19 nou is. Uit het nawoord begrijp ik dat het om Guillermo gaat, de favoriete neef van J. In het nawoord wordt ook uitgelegd dat dit verhaal gebaseerd is op de waargebeurde geschiedenis van zijn broer, die in 1977 door geweld om het leven kwam. De ik in hoofdstuk 19 is daarmee ook gelijk aan de auteur. De overeenkomst is onder andere dat hij filosofie gestudeerd heeft in Bogotá. Het nawoord is in dit geval erg belangrijk om te lezen, omdat het je helderheid verschaft over het verhaal en de relatie tussen de schrijver en het verhaal. Je kent de achtergrond en kunt sommige passages beter duiden.

De beschrijving van handelingen, de omgeving en de personages is goed, soms wat hoogdravend, soms erg abstract. Ik denk dat daar vooral de filosofische inslag uit blijkt. Het hele verhaal speelt zich dicht bij de natuur af, eigenlijk letterlijk in de natuur, omdat J. en Elena overgeleverd zijn aan de weergoden op hun afgelegen eiland. Dit heeft grote invloed op het humeur van de hoofdpersonages, hun relatie en de relatie met de eilandbewoners.

Toch krijgt dit verhaal van mij slechts 3 van de 5 sterren. Het is een kwestie van smaak. Het verhaal kwam niet dichtbij, ik voelde steeds een afstand. Ik wilde wel weten hoe het zou eindigen voor J., maar ik kon er niet rouwig om zijn. Ik voelde geen sympathie voor de hoofdpersonen, ik leefde niet echt met ze mee. Ik voelde me echt een toeschouwer van het verhaal. En dan van zo’n verhaal dat je van horen zeggen hebt. Hier en daar vond ik het taalgebruik en de filosofische omschrijvingen prachtig, maar soms net iets te zweverig of vergezocht. Misschien moet ik het een paar keer herlezen voordat ik het beter kan waarderen, doordat ik dan alles waarschijnlijk beter kan begrijpen vanuit filosofisch oogpunt.

Recensie: Honolulu King – Anne-Gine Goemans

wpid-wp-1446039523736.jpg

Uitgeverij Ambo Anthos stuurde mij dit boek om te recenseren. Wat een prachtverhaal! Schokkend, confronterend, maar zo mooi geschreven. Voor degenen die het verhaal nog niet kennen, volgt eerst een korte samenvatting, daarna mijn mening.

Innemend en gemoedelijk, zo staat de tachtigjarige Hardy – eigenaar van een Indische toko – bekend. Hij bakt samen met zijn kleindochter spekkoek en pasteitjes, luistert naar de levensverhalen van zijn Indische klanten en draait met zijn oude vrienden hawaïmuziek. Ooit vormde Hardy met hen de legendarische Honolulu Kings, en hij verlangt ernaar nog één keer met zijn band te schitteren.
Maar met de komst van een sushirestaurant tegenover zijn toko worden oude wonden opengereten. In de loge van de vrijmetselarij besluit Hardy zijn verzwegen verleden te openbaren. De schokkende biecht stelt zijn broeders voor een groot dilemma. Mogen de vrijmetselaars met hun geheimhoudingsplicht een misdaad verzwijgen?

Anne-Gine Goemans overtuigt met dit intrigerende, op ware feiten geïnspireerde verhaal van een Indische man, getekend door zijn verleden. Haar toegankelijke en beeldende schrijfstijl en kleurrijke personages zullen geen lezer onberoerd laten.

Wat een verhaal! Binnen 5 dagen uitgelezen. Elk vrij momentje ben ik dit verhaal ingedoken, heerlijk! De personages zijn goed beschreven, allemaal verschillend en met hun eigen verhaal. Dit is allemaal heel goed uitgewerkt en met de juiste diepgang beschreven. Je wordt het verhaal gewoon ingezogen, je wilt weten wat er gebeurt, hoe het afloopt met Hardy en de overige personages.

Eigenlijk ben ik nu met een grote leegte achtergebleven. Het is zo’n open einde, ik hoop nu gewoon op een vervolg. Ik wil weten hoe het afloopt. Met Hardy, met Synne, maar ook met Cok en de andere personages. Krijgen de Honolulu Kings het nu wel of niet voor elkaar om op het grootste festival voor hawaïmuziek op te treden? Ik wil het weten, maar helaas, dat wordt in dit boek niet verteld.

Maar wat wel verteld wordt, laat een enorm diepe indruk achter. Door de cassettebandjes met levensverhalen van Hardy’s Indische klanten krijg je een klein kijkje in de drama’s die zich in Nederlands-Indië hebben afgespeeld tijdens de Tweede Wereldoorlog. De jappenhaat van Hardy begrijp je tot op zekere hoogte ook nog. Maar dat die jappenhaat zo diep zit, dat hij er zelfs op tachtigjarige leeftijd nog door wordt verblind, is bijna niet voor te stellen. Zijn acties zijn in mijn ogen overdreven, maar voor hem het logisch gevolg van het trauma dat hij in zijn jeugd heeft opgelopen.

Ik vind het heel sterk dat de Japanse overbuurvrouw aan het eind van het boek een toenaderingspoging doet door haar verhaal over de Tweede Wereldoorlog te vertellen. Zij is een van de overlevenden van de atoombom op Hiroshima. De gruwelijkheden die zij beschrijft gaan elk voorstellingsvermogen te boven. Hardy wordt hierdoor toch geroerd en besluit uiteindelijk zijn levenslange strijd tegen alles wat Japans is niet meer zo heftig te voeren. Hij gaat zelfs theedrinken bij haar!

Het verhaal van Synne greep mij ook vanaf het begin. De kleindochter van Hardy heeft op haar eigen manier te lijden onder het verleden. Haar ouders lijken een liefdeloos huwelijk te hebben, terwijl haar grootouders juist het meest liefdevolle paar ter wereld waren. Synne vlucht telkens in een relatie met een foute man, terwijl Olaf haar overal achterna blijft lopen en aangeeft dat hij zal wachten op haar, omdat zij zijn ware is. Ik kan alleen maar hopen dat Synne daar op een dag ook achter komt en dat ze samen gelukkig worden.

Maar ja, dat open einde… Zoveel losse eindjes, zeker nadat de halfbroer van Hardy ineens opduikt. De man van wie Hardy altijd heeft beweerd dat hij tijdens de bersiap is vermoord. Hoe dat verder afloopt is ook een raadsel. Toch krijgt dit boek, door het verhaal en de heerlijke vlotte schrijfstijl, van mij 5 sterren.

Recensie: Eén nacht, Markovitsj – Ayelet Gundar-Goshen

wpid-wp-1445973428485.jpg

Dankzij Meridiaan Uitgevers heb ik dit prachtige boek gelezen! Dit boek had ik zelf niet in de winkel gekocht, maar nu ik weet hoe mooi het verhaal is, kan ik iedereen aanraden dit wel te doen! Lees mijn recensie maar en oordeel zelf…

Twee mannen steken de oceaan over om met vrouwen te trouwen die ze niet kennen, om zo de vlucht uit het nationaalsocialistische Europa mogelijk te maken. Zeëv Feinberg, schuinsmarcheerder en trotse eigenaar van een enorme snor, beschouwt dit inderdaad meteen al als een nephuwelijk: hij verlangt naar zijn meisje thuis, die zo lekker naar sinaasappels ruikt. Uitgerekend de onzichtbare Jacob Markovitsj treft de beeldschone Bella. Maar eenmaal terug in Palestina weigert hij Bella de van tevoren afgesproken scheiding en zijn nephuwelijk wordt een levenslange obsessie. Voor beiden. ‘Eén nacht, Markovitsj’ mengt op briljante wijze persoonlijke levens en wereldgeschiedenis in een onvergetelijk verhaal. “Een psychologisch meesterstuk, tjokvol originaliteit en weergaloze humor.”

Een heel bijzonder verhaal. Anders kan ik het niet omschrijven. Op geen enkel punt voel je je persoonlijk betrokken bij het verhaal door de afstandelijke manier van schrijven, maar toch wordt je wel elke keer naar het verhaal getrokken en wil je weten waar het verhaal nu eigenlijk naartoe gaat. Hoe het afloopt, dat is tot op het eind een verrassing.

Het boek is in 4 delen verdeeld: Vóór, Tijdens, Na, En daarna.

“Vóór” beschrijft de periode van de jaren ’30, toen het nationaalsocialisme de kop op stak in Europa. In dit deel gaan Zeëv Feinberg en Jacob Markovitsj naar Europa om te trouwen met Europese Jodinnen, zodat ze kunnen vluchten naar het Heilige Land. Dit is een nephuwelijk, maar Jacob Markovitsj weigert te scheiden van Bella als ze eenmaal terug zijn. Een stille strijd binnen hun huwelijk volgt.

“Tijdens” beschrijft de periode in de jaren ’40, de tijd van de oorlog in Palestina, waarna het moderne Israël geboren is. In dit deel wordt beschreven hoe Zeëv Feinberg geestelijk geschonden uit de strijd komt. Hij en Sonja drijven uit elkaar. Sonja vraagt zelfs aan de adjunct-leider van de ondergrondse of hij Zeëv alsjeblieft weer naar Europa kan sturen. Hij vervult haar wens en vlak nadat Zeëv uitgezonden is, verhuist Sonja naar Tel Aviv om daar een hoge functie te gaan bekleden.

“Na” vertelt vooral het verhaal van de kinderen van Zeëv Feinberg en Jacob Markovitsj in de jaren ‘50/’60. Elk van deze kinderen heeft zijn eigen verhaal. Uiteindelijk blijken ze op zekere hoogte parallellen in hun levens te hebben. De kinderen gaan enigszins gebukt onder het heroïsche verleden van Zeëv Feinberg en zijn tijdgenoten en hun eigen leven in vredestijd. Ze hebben het idee dat ze niks voorstellen en nergens groot in kunnen zijn. Zo komt het dat deze drie kinderen op pad gaan, met alle gevolgen van dien. In de tijd dat de kinderen op hun eigen kruistocht zijn, besluit Jacob Markovitsj eindelijk zijn Bella te laten gaan. Zij “beloont” hem dan met één nacht samen in één bed, iets dat ze tijdens hun hele huwelijk nooit hebben gedaan.

“En daarna” beschrijft de laatste dagen van het leven van Jacob Markovitsj. Hij leeft alleen nog voor het voeren van “zijn” duiven.

Dit verhaal zit stilistisch mooi in elkaar. Er worden veel stijlfiguren, zoals metaforen en hyperbolen, gebruikt. Veel beeldspraak, zonder dat ik het storend vind. Doordat de personages allemaal met zowel voor- als achternaam worden genoemd blijft het verhaal afstandelijk. Toch is het zo’n verhaal waarvan je wilt weten hoe het nu afloopt. Thema’s als loslaten, vrijheid en eenzaamheid zijn de rode draad in dit boek.

Ik ben onder de indruk van dit verhaal, over de geboorte van het moderne Israël en het wel en wee van twee mannen en hun vrouwen. Voor mij 4 van de 5 sterren.